BIBLIOTEKA DEWZROSTU

Dewzrost

Czy dobrobyt musi oznaczać nieustanny wzrost gospodarczy?

Czy gospodarka może rozwijać się w sposób, który nie prowadzi do nadmiernego wykorzystywania zasobów Ziemi i pogłębiania nierówności społecznych? Na to pytanie próbuje odpowiedzieć dewzrost (degrowth) – nurt naukowy i społeczny, który proponuje zmianę sposobu myślenia o gospodarce, dobrobycie i jakości życia.

Czym jest dewzrost?

Dewzrost podważa przekonanie, że nieustanny wzrost gospodarczy, mierzony między innymi produktem krajowym brutto (PKB), powinien być głównym celem społeczeństw. Wysokie PKB nie musi bowiem oznaczać lepszego zdrowia, większego bezpieczeństwa, sprawiedliwego podziału zasobów czy większej satysfakcji z życia. Zwolennicy tej koncepcji zwracają uwagę, że Ziemia ma ograniczone zasoby, a nieograniczona produkcja i konsumpcja przyczyniają się do degradacji środowiska, kryzysu klimatycznego oraz pogłębiania nierówności. Dlatego proponują gospodarkę, która stawia na pierwszym miejscu zaspokajanie ludzkich potrzeb, ochronę przyrody i dobro wspólne, zamiast nieustannego zwiększania produkcji i zysków.

Jak może wyglądać gospodarka oparta na dewzroście?

Dewzrost nie oznacza po prostu zubożenia społeczeństwa ani ograniczania wszystkiego, co poprawia jakość życia. Chodzi o świadome zmniejszanie nadmiernej konsumpcji i produkcji szkodliwej dla środowiska, przy jednoczesnym zapewnianiu ludziom dostępu do podstawowych dóbr i usług. Wśród proponowanych rozwiązań znajdują się:

• Odpowiedzialne korzystanie z zasobów – ograniczanie marnotrawstwa, nadprodukcji i zużycia energii oraz surowców.
• Sprawiedliwość społeczna – zmniejszanie nierówności i zapewnianie powszechnego dostępu do edukacji, ochrony zdrowia, mieszkań i transportu publicznego.
• Więcej czasu na życie – skracanie czasu pracy zarobkowej i sprawiedliwszy podział obowiązków, w tym pracy opiekuńczej.
• Wzmacnianie społeczności lokalnych – rozwijanie spółdzielni, inicjatyw sąsiedzkich, współdzielenia zasobów i wspólnego zarządzania dobrami.
• Ochrona ekosystemów – inwestowanie w odnawialne źródła energii, odbudowę przyrody i działalność gospodarczą o mniejszym wpływie na środowisko.

Czy dewzrost to jedyna droga?

Nie. Dewzrost jest przedmiotem debaty naukowej i politycznej. Jego krytycy wskazują między innymi na ryzyko utraty miejsc pracy, trudności w finansowaniu usług publicznych i możliwość pogorszenia warunków życia, jeśli zmiany nie zostaną odpowiednio zaplanowane. Podkreślają również potencjał innowacji technologicznych i tak zwanego zielonego wzrostu, który ma umożliwiać rozwój gospodarczy przy ograniczaniu szkód środowiskowych. Debata dotyczy więc nie tylko tego, ile produkujemy, ale także tego, co produkujemy, komu służy gospodarka i jakie koszty ponosi społeczeństwo oraz środowisko.

Dobrobyt w granicach planety

Dewzrost zachęca do spojrzenia na postęp z innej perspektywy. Zamiast pytać wyłącznie, czy gospodarka rośnie, możemy zastanowić się, czy ludzie mają zapewnione godne warunki życia, czy społeczności są silne, a przyroda może się odradzać. To propozycja przemyślenia relacji między gospodarką, społeczeństwem i naturą oraz poszukiwania takich rozwiązań, które pozwolą zaspokajać ludzkie potrzeby bez przekraczania ekologicznych możliwości naszej planety. Czy prawdziwą miarą postępu nie powinno być to, jak dobrze żyjemy, a nie tylko to, ile produkujemy i konsumujemy?

Opracowano na podstawie artykułu „Dewzrost” w polskiej Wikipedii:

Dewzrost wikipedia

STRONA W BUDOWIE